Dia's digitaliseren met je telefoon of een diascanner

In veel families staat nog ergens een doos met dia's: een paar diabakken van de projector, losse doosjes van het fotolab, soms honderden vakantiefoto's uit de jaren zestig en zeventig. De projector is meestal al weg, dus niemand bekijkt ze nog. Met een telefoon en een lichtbron maak je er in een paar avonden digitale foto's van, en voor grote verzamelingen is er de diascanner.

Waarom een dia anders is dan een afdruk

Een afdruk bekijk je met het licht van de kamer erop. Een dia is een stukje film, bij de gangbare kleinbeelddia 24 bij 36 millimeter in een raampje van vijf bij vijf centimeter, en het beeld verschijnt pas als er licht doorheen valt. Leg je een dia op tafel en fotografeer je hem, dan zie je vooral een donker vlakje. Je hebt dus licht van achteren nodig. En omdat het beeld zo klein is, zie je op de digitale versie elk stofje en elke vingerafdruk terug.

Telefoon, diascanner of laten doen

Met je telefoon en een lichtbron kom je het snelst op gang, zonder iets aan te schaffen. Het resultaat is goed genoeg om op een scherm te bekijken en met familie te delen. Heb je duizenden dia's, dan is een diascanner het overwegen waard. Dat is een los apparaat waar je de dia's een voor een in schuift, zodat elke dia op dezelfde afstand en met hetzelfde licht wordt vastgelegd. Dat scheelt richten en bijsnijden. Een flatbedscanner met een doorlichtunit voor dia's en negatieven werkt ook.

Je kunt dia's ook laten digitaliseren door een bedrijf dat dat per stuk doet. Dan gaan de originelen wel de deur uit. Tel ze vooraf, noteer welke doos of bak wat bevat, en houd de dia's die je het dierbaarst zijn achter tot de eerste zending goed is teruggekomen.

Zo doe je het met je telefoon

• Gebruik een tablet of laptop als lichtbak: zet een helemaal wit beeld op het scherm en de helderheid op maximaal. Een echte lichtbak werkt ook.
• Leg een vel wit printpapier of bakpapier tussen scherm en dia. Zonder dat vel zie je de pixels van het scherm terug als een fijn raster in de foto.
• Doe het in een donkere kamer en dek het licht rond de dia af, bijvoorbeeld met een stuk karton met een uitsparing ter grootte van het raampje. Licht dat langs de dia de camera in valt, maakt het beeld flets.
• Blaas stof weg met een blaasbalgje. Veeg niet met een doek over de film en pak de dia alleen bij het raampje vast.
• Kijk of tekst in beeld goed leesbaar is. Staat een straatnaambord of een winkelnaam in spiegelschrift, draai de dia dan om voordat je de foto maakt.
• Houd de telefoon recht boven de dia, zet de flits uit en tik op het beeld om scherp te stellen. Stelt de camera zo dichtbij niet scherp, ga dan iets verder weg en snijd de foto achteraf bij.

De scan-stand in de Ohhi-app

De scan-stand in de Ohhi-app is gemaakt voor afgedrukte foto's, maar je kunt hem ook voor dia's gebruiken. Je kiest in het plus-menu 'Oude foto's scannen'. De flits blijft dan uit, een waterpas in beeld laat zien of je de telefoon vlak houdt, en de camera blijft open, zodat je een hele bak achter elkaar doet. De randherkenning is afgestemd op een afdruk op tafel. Bij een dia op een lichtbron vindt hij niet altijd het juiste kader; snijd het beeld dan in het bewerkscherm zelf bij tot alleen de foto over is.

In datzelfde bewerkscherm staat een datumknop. Op de raampjes van veel dia's staat een maand en jaar gedrukt. Vul die in, dan komt de dia in je bibliotheek bij 1978 te staan en niet bij de dag waarop je hem digitaliseerde. Sommige dia's zijn in de loop der jaren rood of paarsig verkleurd; met de schuifjes voor warmte en verzadiging haal je een deel van die verkleuring weg.

Op het raampje staat meestal de maand waarin het rolletje is ontwikkeld. De foto's zelf zijn vaak een paar weken eerder gemaakt.

Wat er op het raampje staat

Naast die datum staat er vaak iets met de hand geschreven: een plaats, een naam, een nummer. Neem dat over voordat de dia's terug de doos in gaan. In Ohhi zet je het in het bijschrift van de foto. Een plek zoek je er achteraf zelf bij in de info van de foto, en daarna staat de dia ook op de kaart, tussen je andere foto's van die plek.

Samen met de familie

Een doos dia's is meestal van de hele familie. Zet de digitale versies in een map, bijvoorbeeld een per diabak of per jaar, en nodig broers, zussen en ouders uit om mee te kijken. Wie erbij was, weet vaak nog waar een foto is gemaakt of wie er naast opa staat, en zet dat in een reactie. Hoe je een map deelt, staat in album delen met familie.

Liggen er in dezelfde doos ook afdrukken, dan werkt de scan-stand daarvoor zoals bedoeld; dat staat in oude foto's scannen met je telefoon. Heb je nog geen Ohhi, dan kun je gratis een account aanmaken en met de eerste bak beginnen.